محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
218
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
در اين سرزمين ، ديهها هست كه گرانمايهتر از بيشتر شهرهاى جزيره هستند ، مانند داريّا ، بيت لهيا ، كفر سلام ، كفر سابا « 1 » ولى قانون دية بر آنها جاريست ودية بشمار مىروند « 2 » . ما نيز گفته بوديم كه بناى كار خويش بر ديدگاه مردم نهادهايم . گزارش گستردهتر : حلب : شهري زيبا ، ساده ، بارو دار است . مردمش خوش زبان ، مرفه ، خردمندند . ساختمانها با سنگ وخوش بنا است . در ميان شهر دژى بزرگ واستوار هست كه چاه آب دارد وانبارهاى شاه در آنست . مسجد جامع در ميان شهر است ، آشاميدنى مردم از نهر قويق است كه به شهر وارد مىشود وبه خانهء سيف الدولة مىرسد كه دورادورش پنجرهء آهنين است . قصبه بزرگ نيست ولى پايتخت شاه است . هفت دروازه دارد : باب حمص ، باب رقه ، باب قنسرين ، باب يهود ، باب عراق ، باب بطيخ ، باب أنطاكية ، وباب أربعين كه بسته است « 3 » . بالس : در مرز به سمت رقه است وآباد . قنسرين : شهريست كه مردمش پراكنده شدهاند . پير عادل أبو سعيد أحمد بن محمد در نيشابور برايم روايت كرد كه أبو بكر محمد
--> ( 1 ) كفر در سريانى به معنى دية وكشتزار است . براي « سابا سبا » پانوشت 2 ص 125 ديده شود . ( 2 ) سبب سياسي دية ماندن اين شهرهاى بزرگ در پانوشت من بر چ ع 193 ديده شود ( 3 ) براي تغييراتى كه در اين نامها رخ داده است ، ياقوت 1 : 304 - 315 ديده شود . اين دژ بر روى تپه همچنان بر جا است ومن به سال 1969 بر آن شدم وپنجاه استخوان كلهء كشتگان كه از سياه چالهايش بر آورده در موزه نهادهاند بديدم .